/** * */

Bommenwerpers tijdens de Eerste Wereldoorlog

Kapitein-Vlieger Carlos Piazza.
Enlarge
Kapitein-Vlieger Carlos Piazza.

Inhoud

De eerste bommenwerpers

Reeds vóór de Eerste Wereldoorlog werden er bombardementen uitgevoerd vanuit vliegtuigen, en wel op 1 november 1911 tijdens de De Turks-Italiaanse Oorlog. De Italiaan Gavotti liet vanuit zijn Etrich Taube vier 2kg-Cipelli granaten vallen op de vijandelijke stellingen bij Ain Zara en de Taguira-oase. Hier bleef het niet bij: later werden toestellen omgebouwd met een systeem waarin 10 Bontempelli bommen geplaatst konden worden. Door middel van een hefboom konden de bommen gelost worden. Eind november 1911 kwam een tweede eenheid aan in Benghazi, onder bevel van Kapitein-Vlieger Marengo. Op 2 mei 1912 voerde diezelfde kapitein nacht-verkenningsvluchten uit. In de ochtend van 11 juni liet Marengo bommen vallen op het Turkse legerkamp, gevolgd door propagandavluchten waarbij vliegers duizenden propagandabrieven boven Arabische kampen uitstrooiden. Hierdoor kozen grote aantallen Arabieren voor Italië en niet voor Turkije, wat voor de Italianen zeer voordelig was. Uiteindelijk gaf Turkije zich over. De Britse oorlogscorrespodent, die de hele strijd aan de zijde van het Turks leger had meegemaakt, schreef het volgende:

"Deze oorlog heeft duidelijk aangetoond dat de luchtvaart een verschrikkelijke vernietigingskracht kan ontwikkelen. Dit nieuwe wapen is voorbestemd om een wenteling in de moderne strategie en tactiek teweeg te brengen. Wat ik in Tripolis heb gezien, heeft voor mij ervan overtuigd dat er een grote Britse luchtvloot moet worden opgebouwd.

De geboorte van de strategische bommenwerper

De LZ 17 Sachsen luchtschip.
Enlarge
De LZ 17 Sachsen luchtschip.

Sinds hun introductie in militaire dienst zijn vliegtuigen gebruikt voor het aanvallen van vijandelijke grondtroepen en voor het uitvoeren van tactische verkenningspatrouilles. Maar in 1915 werden grote meermotorige vliegtuigen ontworpen, waarvan het bereik tot ver buiten de frontlinie reikte. Hiermee was de strategische bommenwerper geboren.

Voorafgaand aan de Eerste Wereldoorlog liep Duitsland voorop in de luchtschiptechnologie. De producten van Luftschiffbau Zeppelin werden wereldwijd geëxporteerd. Toen de oorlog echter uitbrak, stopten de civiele operaties en kregen de zeppelins noodgedwongen een militaire taak. De eerste offensieve luchtschipoperatie werd in de nacht van 2 op 3 september 1914 uitgevoerd door de LZ 17 Sachsen, die Antwerpen aanviel met drie bommen van circa 90 kilo (200 pond). Het luchtschip was opgestegen van uit Keulen. Deze machine werd vervolgens ingezet aan het Oostfront, waar zijn aanvallen vermoedelijk werden voortgezet. Maar wellicht is de wisseling van strategische aanvallen in het gebied tussen Groot-Brittannië en Duitsland het meest interessant.

De aanvallen op Groot-Brittannië

Wilhelm II in eigen persoon verzette zich hevig tegen directe aanvallen op burgers in Groot-Brittannië, vooral rond Londen, waar misschien zijn familiebanden reden voor zijn bezorgdheid waren. Daarom moesten de doelen enig militair belang hebben; havens en kazernes bijvoorbeeld. De eerste aanvallen op Groot-Brittannië vonden plaats in de nacht van 19 op 20 januari 1915, toen drie Duitse zeppelins (LZ 24, Z 27 en LZ 31) van de Keizerlijke Duitse Marine opstegen. De eerste twee luchtschepen moesten fabrieken aanvallen langs de rivier de Humber, terwijl de LZ 31 militaire bases langs de Thames moest bestoken. De zeppelinbemanningen hadden al snel door dat het slechte weer, gecombineerd met de moeilijkheden bij het richten van de bommen, hun missie veel moeilijker zou maken dan was voorzien. De LZ 31 moest inderdaad zijn missie afbreken voordat hij Groot-Brittannië bereikte, vanwege ernstige ijsvorming. De LZ 24 en LZ 27 gingen wel op hun doelen af maar werden uit koers geblazen door sterke rukwinden en wierpen daardoor hun bommen af boven Norfolk; de LZ 24 bombardeerde King's Lynn en de LZ 27 trof Great Yarmouth. Twee personen kwamen hierbij in Great Yarmouth om het leven - de eerste slachtoffers van een luchtaanval op Groot-Brittannië - doordat de bommen lukraak werden afgeworpen.

Verbeterde verdediging

De Sikorsky S-22 "Ilya Muromets"
Enlarge
De Sikorsky S-22 "Ilya Muromets"

Hoewel de RFC en de RNAS al snel vertrouwd raakten met het neerhalen van zeppelins duurden deze aanvallen voort tot 1918. Doordat de Britse verdediging steeds verder werd versterkt na de eerste zwaardere luchtaanvallen in het voorjaar van 1917 werden de missies voor de zeppelins steeds gevaarlijker en minder effectief.
Bij een actie die waarschijnlijk geïnspireerd was door de Russische inzet van grote Sikorsky Ilya Muromets bommenwerpers besloten de Duitsers in 1915 dat strategische bombardementen door luchtschepen aangevuld, of zelfs vervangen, moesten worden door dergelijke grote vliegtuig-achtige bommenwerpers. In de nacht van 27 op 28 november 1916 werden de eerste bommen vanuit een bommenwerper boven Londen afgeworpen. Dit waren nog erg kleine bommen. In diezelfde nacht vielen ook twee zeppelins ten prooi aan gevechtsvliegtuigen.
Ondertussen werden de inspanningen om een vloot van gigantische bommenwerpers in te zetten met alle kracht voortgezet.

Operationele tests

Boven de Franse en Russische fronten werden operationele tests uitgevoerd met de Siemens-Schuckert Forssman R.I en de Zeppelin-Staaken V.G.O.I (Versuchs Gotha Ost). Zowel de landmacht als de marine hadden Wilhelm II overgehaald om de aanvallen op militaire doelen binnen vijandelijke steden toe te staan. Ze waren er echter niet in geslaagd om duidelijk te maken dat zonder goede bommenrichtmiddelen elke schade die aan een militair doel werd toegebracht eigenlijk een toevalstreffen zouden zijn.

Kagohl 3

Medio 1916 werden drie Staffeln van Kampfgeschwader Nr 1 (KG 1) gedetacheerd om de basis te vormen van KG 3 (bekend als Kagohl 3). Dit eskader verhuisde naar Gent, van waaruit het zijn Gotha G.IV en Friedrichshafen G.III bommenwerpers inzette tegen Groot-Brittannië. Kagohl 3 startte op 25 mei 1917, toen 23 Gotha G.IV's op weg gingen naar Londen. Doordat Londen onder een dik wolkendek gehuld ging,keerden de bommenwerpers weer huiswaarts en wierpen zij hun bommen af boven Folkestone. Hierbij kwamen 95 mensen om het leven en raakten 260 personen gewond. Geen enkele andere aanval had zoveel slachtoffers gemaakt en het Britse Parlement ontsteeg in woede over het gebrek aan verdediging bij een dergelijk bombardement.
Op 5 juni werd Sheerness gebombardeerd, waarbij één Gotha neergehaald werd door luchtafweergeschut. Londen volgde op 13 juni. Bij deze aanval kwamen 162 mensen - waaronder zestien basisschoolkinderen - om het leven en raakten 432 mensen gewond. In reactie hierop werd de verdediging rond Londen en de graafschappen rondom Londen verbeterd, met extra luchtafweergescht, sperballonnen en gevechtsvliegtuigen. De Duitsers schakelden als gevolg hiervan over op nachtelijke bombardementen. Er werden nog eens 65 aanvallen ondernomen tegen Groot-Britttannië, de laatste in de nacht van 19 op 20 mei 1918.
Een interessante ontwikkeling vanaf 18 december 1917 was de introductie van de reusachtige Zeppelin-Staaken R.IV. Deze machtige bommenwerpers konden ongeveer drie keer de bommenlading van een Gotha meevoeren, waarbij de verdediging soms dacht dat er een veel grotere Gotha-aanval had plaatsgevonden. In de nacht van 16 op 17 februari 1918 wierp een R.IV een 1000-kg bom af op het Royal Hospital in Chelsea. Dit was de zwaarste bom die tijdens de Eerste Wereldoorlog op Londen viel.


Britse strategische inspanningen

Hoewel de RFC en de RNAS beperkte bombardementen uitvoerden zou het nog tot 16/17 maart 1917 duren voordat de eerste strategische bommenmissie plaatsvond. De 3th Wing van de RNAS, vliegend in Handley Page 0/100's, viel hierbij het treinstation van Moulin-les-Metz aan. Pas in oktober 1917 werd echter een specifieke eenheid voor strategische aanvallen op Duitse industriële doelen opgericht, de 41th Wing van de RFC. Uitgerust met Airco DH.4, Airco DH.9 en RAF F.E.2b bommenwerpers, had deze eenheid tot mei 1918 57 aanvallen op Duits grondgebied ondernomen.

RAF-Katalysator

een 0/100's en zijn bemanning
Enlarge
een 0/100's en zijn bemanning

Op 1 april 1918 werd uit de RFC en de RNAS de Royal Air Force (RAF) opgericht. Deze luchtmacht trad op als katalysator voor het ontstaan van de Independent Force. Deze nieuwe eenheid was voornamelijk uitgerust met de 0/100's en had daarnaast een squadron met eenmotorige Airco DH.9a vliegtuigen. Een ander squadron ging over op de 0/400. De Independent Force verving de 41th Wing en zette de strategische bombardementen voort tot aan de wapenstilstand. Hierbij verloor het 109 toestellen doordat ook de Duitsers hun verdediging aanscherpten. Net zoals het geval was geweest bij de Duitse bommenwerpers, ondervond ook de RAF dat de nieuwe machines veel grotere bommen mee konden voeren. Zo kon de V/1500, die zijn eerste operationele missie zou gaan uitvoeren op de dag dat de Eerste Wereldoorlog eindigde, een bom van 1525 kilo meevoeren.


Personal tools