/** * */

Artillerie ontstekers: Duitsland

STUB: Dit artikel is een begin. Mogelijk wordt er nog aan gewerkt. Maar u mag er zelf ook relevante informatie aan toevoegen.

Artilleriegranaten bestaan vrijwel altijd uit een granaatlichaam, inhoud (musketlood, (hoog)explosieven, gas, ....) en één of meerdere ontstekers. Hieronder staan de (gebruikte) Duitse ontstekers uit de Eerste Wereldoorlog. De lijst is (nog) niet compleet, aanvullingen en correcties worden zoals altijd geapprecieerd.

Inhoud

Afkortingen

  • AEG Allgemeine Elektricitäts-Gesellschaft (fabriek)
  • Az of AZ Aufschlagzünder
  • B Belg
  • Bd. Z. Bodenzünder
  • Bd. Z. f. Bodenzünder für
  • Bd. Z. f. Spgr. m. K. Bodenzünder für Sprenggranate mit Klappensicherung (???)
  • Br.ds Bronzen D.... ????
  • Br.Mrs Bronzen Mörser
  • Brlg Brennlänge
  • C Construction (vaak vermeld met een / en Twee-cijfercombiantie (jaar van ontwerp. Bijvoorbeeld 1892). Zoals C/92 -> Construction/92.
  • C-granaat is een Duitse gestroomlijnde Hoog Explosieve granaat geschilderd in het groen.
  • Cm. Centimeter (kaliber van geschut, altijd aangegeven met een cijfer. Bijvoorbeeld 10 cm.)
  • Dopp. Z. Dopplerzünder (Duits voor dubbel ontsteker - ontsteker met een dubbel effect).
  • E.H.Z. Empfubdlicher Haubitzzünder.
  • E.K.Z. Empfindlicher Kanonenzünder.
  • Fliehb. of Fb. Fliehbolzen
  • f für
  • G Granate
  • Gr Grau
  • Gr.Z. Granate Zünder
  • HE staat voor Hoog Explosief
  • Hz Haubitzzünder
  • K.Gr. Kanonen - Granate
  • K.Z. Kopfzünder.
  • Kp. Kappe
  • K.i.S.L Kanone in Schirmlafette
  • K.i.R.L Kanone in Radlafette of Kanone in Räderlafette
  • l.B. langer Brennlange
  • lg. langer
  • lg. Bd. Z. langer Bodenzünder
  • Lg. Zsr. Leuchtgeschosszünder
  • l. W.M. Z Zdr. leichter Wurfminezünder
  • L.K.Z. Langer Kanonenzünder.
  • m.P. mit Panzerkopf
  • m.V. mit Verzügerung.
  • m.V.u.K. mit Verzügerung und Klappensicherung
  • n/A: neue Art
  • n.F: neue Form
  • o.Az ohne Aufschlagzündung
  • o.V. ohne Verzügerung
  • Schr of S Schrapnell (S staat vermeld op dubbele effect ontstekers samen te G).
  • S schwer
  • S/ Sekunden/ (word vermeld met een twee-cijfercombinatie. Bijvoorbeeld: S/26 -> 26 seconden)
  • Spgr. Sprenggranate
  • Spgr. m.K. Sprenggranate mit Klappensicherung
  • Vorst. Vorststecker
  • W.M Wurfmine
  • Z. Rh. Zünder R..... ????
  • Z of Z Zünder
  • Z.s.u.. W.m. Zünderschwerer Wurfmine
  • Z.gl. W.M Zünder glatter Wurfmin

Tijd

Dopp.Z.15

Tijd: tot 41 seconden

Werking: Deze ontsteker werd in 1915 ontworpen. De werking is zeer eenvoudig. De seconden van de ontsteker worden ingesteld (0 tot 41 seconden). De granaat, waarop de ontsteker is bevestigd, wordt afgeschoten. Door de schok ontstaat binnenin een vlam die het kanaaltje met kruit laat ontbranden. Naarmate het instellen kan het branden hoogstens 41 seconden duren. Het instellen van de seconden = het wijzigingen van het kanaaltje. Hoe meer seconden nodig zijn, hoe langer het kanaaltje is. Vergelijk het met twee emmers met dezelfde hoeveelheid water, die op een verschillende afstand in de goot worden gegoten. Het water van de emmer die het verst van de put is, zal er langer over doen dan het water van de emmer het dichtst bij de put. Wanneer het kruit opgebrand is, explodeert de kop en laat automatisch ook het kanaaltje centraal in de granaat, dat ook is voorzien van kruit, ontvlammen. Dit kanaaltje houdt een plaatje onderaan de schrapnel vast, waaronder ook kruit is aangebracht. In een fractie van een seconde ontvlamt het kruit bovenaan, in het centrale kanaal en onderaan de schrapnel zodat de schrapnel eruit wordt geblazen door de ontsteker en door het plaatje onderaan een uitweg kiest. Opmerkelijk aan de Dopp Z 15 is de vermelding van de seconden die in wijzerzin wordt vermeld, terwijl de meeste overige ontstekers in tegen-wijzerzin worden vermeld.

Gebruikt op granaten voor de: 10.5 cm FH 98/09, 10.5 cm leFH 16, 15 cm L/40 Feldkanone i.R., 15 cm sFH 02, 15 cm sFH 13, 15 cm K 16, 21 cm Mörser M10 & 21 cm Mörser M16.


Dopp.Z.16 en de Dopp.Z.16 o.Az

Tijd: 200m tot 10.500m

Werking: de werking van de Dopp Z 16 is geheel anders dan de meeste ontstekers. De Dopp Z 16 verving de Dopp Z 08*! Het tijdmechanisme bestond uit een soort raderwerk, zoiets als een uurwerkmechaniek binnenin de ontsteker. Met een sleutel die in de vier inkepingen in de tweede ring (vanaf de bovenkant, zonder de dop bij te tellen) wordt geplaatst kan men de ontsteker instellen van 1,7 km tot 2,1 km (in tijd berekend). De ontsteker treedt in werking als de granaat wordt afgeschoten. Door de enorme schok begint het raderwerk te lopen. Wanneer de raderwerk afloopt, slaat de slagpin (die onder druk staat van een veer en tegengehouden wordt door de schijven binnenin) door een gat (in de schijven) op het slaghoedje. Hierdoor explodeert de granaat. Er was echter een vervelend nadeel aan de Dopp Z 16. Het raderwerk kon plotseling stoppen. Vaak sloegen de granaten op de grond en door de schok ging het raderwerk weer lopen en ontplofte de granaat alsnog, maar vaak bleef het ook na de inslag inactief. Maar dit wil niet zeggen dat het niet meer in werking kan treden; dat kan altijd nog, zelfs 90 jaar na het afvuren. Dat maakt dit type granaten tot de gevaarlijkste die men heden nog op de slagvelden kan vinden! Wanneer de ontsteker dienst deed, is onbekend, wellicht in 1916. Het werd hoofdzakelijk toegepast op granaten voor de 10.5 cm FH 98/09, 10.5 cm leFH 16, 15 cm L/40 Feldkanone i.R., 15 cm sFH 02, 15 cm sFH 13, 15 cm K 16, 21 cm Mörser M10 & 21 cm Mörser M16. Er zou ook een versie bestaan om ballonnen uit de lucht te halen, de Dopp.Z.16 o.AZ (ohne Aufschlagzündung). Hiervan is er momenteel nog niets van bekend.

Gebruikt op granaten voor de: 10.5 cm FH 98/09, 10.5 cm leFH 16, 15 cm L/40 Feldkanone i.R., 15 cm sFH 02, 15 cm sFH 13, 15 cm K 16, 21 cm Mörser M10 & 21 cm Mörser M16.


Dopp.Z.91

Tijd: 44 seconden

Werking: de fuse werd in 1891 ontworpen. De werking is zeer eenvoudig. De seconden van de ontsteker worden ingesteld (0 tot 44 seconden). De granaat, waarop de ontsteker is bevestigd, wordt afgeschoten. Door de schok ontstaat binnenin een vlam die het kanaaltje met kruit laat ontbranden. Naarmate het instellen kan het branden hoogstens 44 seconden duren. Het instellen van de seconden = het wijzigingen van het kanaaltje. Hoe meer seconden nodig zijn, hoe langer het kanaaltje is. Vergelijk het met twee emmers met dezelfde hoeveelheid water, die op een verschillende afstand in de goot worden gegoten. Het water van de emmer die het verst van de put is, zal er langer over doen dan het water van de emmer het dichtst bij de put. Wanneer het kruit opgebrand is, explodeert de kop en laat automatisch ook het kanaaltje centraal in de granaat, dat ook is voorzien van kruit, ontvlammen. Dit kanaaltje houdt een plaatje onderaan de schrapnel vast, waaronder ook kruit is aangebracht. In een fractie van een seconde ontvlamt het kruit bovenaan, in het centrale kanaal en onderaan de schrapnel zodat de schrapnel eruit wordt geblazen door de ontsteker en door het plaatje onderaan een uitweg kiest.

Gebruikt op granaten voor de: onbekend.


Dopp Z 92

Tijd: 1-29 seconden

Werking: deze ontsteker werd in 1892 ontworpen. De werking is zeer eenvoudig. De seconden van de ontsteker worden ingesteld (1 tot 29 seconden). De granaat, waarop de ontsteker is bevestigd, wordt afgeschoten. Door de schok ontstaat binnenin een vlam die het kanaaltje met kruit laat ontbranden. Naarmate het instellen kan het branden hoogstens 29 seconden duren. Het instellen van de seconden = het wijzigingen van het kanaaltje. Hoe meer seconden nodig zijn, hoe langer het kanaaltje is. Vergelijk het met twee emmers met dezelfde hoeveelheid water, die op een verschillende afstand in de goot worden gegoten. Het water van de emmer die het verst van de put is, zal er langer over doen dan het water van de emmer het dichtst bij de put. Wanneer het kruit opgebrand is, explodeert de kop en laat automatisch ook het kanaaltje centraal in de granaat, dat ook is voorzien van kruit, ontvlammen. Dit kanaaltje houdt een plaatje onderaan de schrapnel vast, waaronder ook kruit is aangebracht. In een fractie van een seconde ontvlamt het kruit bovenaan, in het centrale kanaal en onderaan de schrapnel zodat de schrapnel eruit wordt geblazen door de ontsteker en door het plaatje onderaan een uitweg kiest.

Gebruikt op granaten voor de: 13.5 cm Kanone 09, 15 cm Feldkanone L/40 in Raderlafette, 15 cm schwere Feldhaubitze 02, 15 cm schwere Feldhaubitze 13, 15 cm Kanone 16, 21 cm Mörser M10 & 21 cm Mörser M16.


Dopp.Z.92.n.F

Tijd: 2-41 seconden

Werking: deze ontsteker werd in 1892 ontworpen. De werking is zeer eenvoudig. De seconden van de ontsteker worden ingesteld (2 tot 41 seconden). De granaat, waarop de ontsteker is bevestigd, wordt afgeschoten. Door de schok ontstaat binnenin een vlam die het kanaaltje met kruit laat ontbranden. Naarmate het instellen kan het branden hoogstens 41 seconden duren. Het instellen van de seconden = het wijzigingen van het kanaaltje. Hoe meer seconden nodig zijn, hoe langer het kanaaltje is. Vergelijk het met twee emmers met dezelfde hoeveelheid water, die op een verschillende afstand in de goot worden gegoten. Het water van de emmer die het verst van de put is, zal er langer over doen dan het water van de emmer het dichtst bij de put. Wanneer het kruit opgebrand is, explodeert de kop en laat automatisch ook het kanaaltje centraal in de granaat, dat ook is voorzien van kruit, ontvlammen. Dit kanaaltje houdt een plaatje onderaan de schrapnel vast, waaronder ook kruit is aangebracht. In een fractie van een seconde ontvlamt het kruit bovenaan, in het centrale kanaal en onderaan de schrapnel zodat de schrapnel eruit wordt geblazen door de ontsteker en door het plaatje onderaan een uitweg kiest.

Gebruikt op granaten voor de: 15 cm Feldkanone L/40 in Raderlafette, 15 cm schwere Feldhaubitze 02 & 15 cm schwere Feldhaubitze 13.


Dopp.Z.96 en Z.96 n/A

Tijd: 50 seconden

Werking: deze ontsteker werd in 1896 ontworpen. De werking is zeer eenvoudig. De seconden van de ontsteker worden ingesteld (0 tot 50 seconden). De granaat, waarop de ontsteker is bevestigd, wordt afgeschoten. Door de schok ontstaat binnenin een vlam die het kanaaltje met kruit laat ontbranden. Naarmate het instellen kan het branden hoogstens 50 seconden duren. Het instellen van de seconden = het wijzigingen van het kanaaltje. Hoe meer seconden nodig zijn, hoe langer het kanaaltje is. Vergelijk het met twee emmers met dezelfde hoeveelheid water, die op een verschillende afstand in de goot worden gegoten. Het water van de emmer die het verst van de put is, zal er langer over doen dan het water van de emmer het dichtst bij de put. Wanneer het kruit opgebrand is, explodeert de kop en laat automatisch ook het kanaaltje centraal in de granaat, dat ook is voorzien van kruit, ontvlammen. Dit kanaaltje houdt een plaatje onderaan de schrapnel vast, waaronder ook kruit is aangebracht. In een fractie van een seconde ontvlamt het kruit bovenaan, in het centrale kanaal en onderaan de schrapnel zodat de schrapnel eruit wordt geblazen door de ontsteker en door het plaatje onderaan een uitweg kiest.

Gebruikt op granaten voor de: 7.7cm Feldkanone 96 n.A. & 7.7 cm Feldkanone 16.


HZ.05 Gr. en HZ.05 Schr

Tijd: 70 seconden

Werking: deze ontsteker werd ontworpen in 1905. De werking is zeer eenvoudig. De seconden van de ontsteker worden ingesteld (3 tot 70 seconden). De granaat, waarop de ontsteker is bevestigd, wordt afgeschoten. Door de schok ontstaat binnenin een vlam die het kanaaltje met kruit laat ontbranden. Naarmate het instellen kan het branden hoogstens 70 seconden duren. Het instellen van de seconden = het wijzigingen van het kanaaltje. Hoe meer seconden nodig zijn, hoe langer het kanaaltje is. Vergelijk het met twee emmers met dezelfde hoeveelheid water, die op een verschillende afstand in de goot worden gegoten. Het water van de emmer die het verst van de put is, zal er langer over doen dan het water van de emmer het dichtst bij de put. Wanneer het kruit opgebrand is, explodeert de kop en laat automatisch ook het kanaaltje centraal in de granaat, dat ook is voorzien van kruit, ontvlammen. Dit kanaaltje houdt een plaatje onderaan de schrapnel vast, waaronder ook kruit is aangebracht. In een fractie van een seconde ontvlamt het kruit bovenaan, in het centrale kanaal en onderaan de schrapnel zodat de schrapnel eruit wordt geblazen door de ontsteker en door het plaatje onderaan een uitweg kiest.

Gebruikt op granaten voor de: 10.5 cm Feldhaubitze 98/09 & 10.5 cm leichte Feldhaubitze 16.


K.Z. 11

Tijd: tot 50 seconden

Werking: deze ontsteker werd ontworpen in 1911. Opmerkelijk aan de ontsteker is het instel stand naar de G (Granate) en naar de S (Schrapnell). Als de wijzer gericht staat naar de letter G, dan zal de ontsteker niet werken en zal de granaat dan gebruikt worden om projectielen te doorslaan. Indien de letter S word aangeduid, gaat de ontsteker zijn tijd aflopen. De werking is zeer eenvoudig. De seconden van de ontsteker worden ingesteld (2 tot 50 seconden). De granaat, waarop de ontsteker is bevestigd, wordt afgeschoten. Door de schok ontstaat binnenin een vlam die het kanaaltje met kruit laat ontbranden. Naarmate het instellen kan het branden hoogstens 70 seconden duren. Het instellen van de seconden = het wijzigingen van het kanaaltje. Hoe meer seconden nodig zijn, hoe langer het kanaaltje is. Vergelijk het met twee emmers met dezelfde hoeveelheid water, die op een verschillende afstand in de goot worden gegoten. Het water van de emmer die het verst van de put is, zal er langer over doen dan het water van de emmer het dichtst bij de put. Wanneer het kruit opgebrand is, explodeert de kop en laat automatisch ook het kanaaltje centraal in de granaat, dat ook is voorzien van kruit, ontvlammen. Dit kanaaltje houdt een plaatje onderaan de schrapnel vast, waaronder ook kruit is aangebracht. In een fractie van een seconde ontvlamt het kruit bovenaan, in het centrale kanaal en onderaan de schrapnel zodat de schrapnel eruit wordt geblazen door de ontsteker en door het plaatje onderaan een uitweg kiest.

Gebruikt op granaten voor de: 7.7cm Feldkanone 96 n.A. & 7.7 cm Feldkanone 16.


Slag

Aufschlagzünder m.V. für K. Gr.15 m.P.

Gebruikt op granaten voor de: 7.7cm Feldkanone 96 n.A. & 7.7 cm Feldkanone 16 (Kanonen-Granate 15 mit Panzerkopf (K. Gr.15 m.P.) -> Granaten met Hoog Explosieve inhoud die functie deden als anti-tank granaten).


3.7 cm. Gr.Z.

Gebruikt op granaten voor de: Hotchkiss revolverkanon.


5 cm. Gr.Z.

Gebruikt op granaten voor de: 5cm K.i.P.L.


5,7 cm. K.Z. m.V.

Gebruikt op granaten voor de:


E.H.Z.16

Gebruikt op granaten voor de: 10.5 cm leichte Feldhaubitze 98/09, 10.5 cm leichte Feldhaubitze 16 & leichte Feldhaubitze Krupp (allemaal HE).


E.H.Z.16 C.

Gebruikt op granaten voor de: 10.5 cm leichte Feldhaubitze 98/09, 10.5 cm leichte Feldhaubitze 16 & leichte Feldhaubitze Krupp (allemaal C-granaat).


E.H.Z.17

Gebruikt op granaten voor de: leichte Feldhaubitze 98/09, 10.5 cm leichte Feldhaubitze 16 & leichte Feldhaubitze Krupp (allemaal HE).


E.K.Z.16

Gebruikt op granaten voor de: 7.7cm Feldkanone 96 n.A. (HE & Gas (Blaukreuz)) & 7.7 cm Feldkanone 16 (HE).


E.K.Z.16 C.

Gebruikt op granaten voor de: 7.7 cm Feldkanone 16 ("C" granaat).


E.K.Z.17

Werking: de werking was zeer eenvoudig. Deze ontstekers kunnen gauw geïdentificeerd worden om na te gaan of de ontsteker onschadelijk is. Namelijk aan de onderkant moet er een holte bevinden met schroefdraad. Want hier bevond namelijk de slagpin + slaghoedje, de gevaarlijkste elementen aan de ontsteker. De ontsteker bestond uit de snuit (staafje dat door de kop liep), het lichaam met de centrale buis voor staafje, opgeveerde slagpin en slaghoedje met eronder natuurlijk het kruit voor het laten ontbranden van de springstof die de granaat laat versplinteren (het werd dan trouwens ook enkel gebruikt op Hoog-Explosieven granaten). Wanneer de granaat word afgevuurd, zal het staafje de neiging hebben zich te slaan tegen de slagpen. Echter word het staafje binnenin opgehouden door een opgeveerde beveiliging. Ook de slagpen word opgeveerd zodat deze niet tegen het slaghoedje zal stoten. Wanneer de granaat op de grond terrecht komt, op de snuit, zal het staafje met een enorme slag zich door de opgeveerde beveiliging slaan tegen de opgeveerde slagpin. De vering van de slagpin faalt door de enorme slag en de slagpin slaat tegen het slaghoedje met de gevolgen nadien. Het springstof in de granaat ontvlamt en de granaat explodeert.

Gebruikt op granaten voor de: 7.7cm Feldkanone 96 n.A. (HE & gas (Grünkreuz & Gelbkreuz))& 7.7 cm Feldkanone 16 ((gas (Grünkreuz & Gelbkreuz)).


Gr.Z. C/82

Gebruikt op granaten voor de: 21cm geschut in toren, 15cm navel geschut, 15 zware houwitser, 15 cm schwere Feldhaubitze 02, 15 cm schwere Feldhaubitze 13,.....


Gr.Z. C/82 (Kp.)

Gebruikt op granaten voor de:


H.Z. 14 Fliehb. of H.Z. 14 Fb.

Gebruikt op granaten voor de: 10.5 cm leichte Feldhaubitze 98/09 (He & gas (Grünkreuz)), 10.5 cm leichte Feldhaubitze 16 (He & gas (Grünkreuz)), 10.5 cm leichte Feldhaubitze Krupp (He & gas (Grünkreuz)),


H.Z. 14 Vorst. Fliehb

Varianten: H.Z. 14 Vorst. Fliehb

Gebruikt op granaten voor de: 9cm Kanone 73/85.3, 10cm Kanone 97, 10cm Kanone 1912 etc..... (allemaal HE)


H.Z. 16

Varianten: H.Z. 16

Gebruikt op granaten voor de: leichte Feldhaubitze 98/09, 10.5 cm leichte Feldhaubitze 16 & leichte Feldhaubitze Krupp (allemaal HE)


K.Z. 14

Varianten: K.Z. 14 Vorst, K.Z. 14 Fb., K.Z. 14 m. V..

Gebruikt op granaten voor de: 7.7cm Feldkanone 96 n.A. (HE & gas (Grünkreuz)) & 7.7 cm Feldkanone 16 (HE).


K.Z. 16 m.V.

Varianten: K.Z. 16 m.V.

Gebruikt op granaten voor de: 7.7cm Feldkanone 96 n.A. (HE)


K.Z. 16 f. 10cm. K.

Varianten: K.Z. 16 m.V.

Gebruikt op granaten voor de: 10 cm Kanone 97, 10 cm Kanone 04 & 10 cm Kanone 14 (allemaal HE)


L.K.Z.16

Gebruikt op granaten voor de: 7.62 cm Infanteriegeschütz L/16.5, 7.7cm Feldkanone 96 n.A. & 7.7 cm Feldkanone 16 (allemaal HE).


L.K.Z.16 m.V

Gebruikt op granaten voor de: 7.62 cm Infanteriegeschütz L/16.5, 7.7cm Feldkanone 96 n.A. & 7.7 cm Feldkanone 16 (allemaal HE).


L.K.Z.16 o.V

Gebruikt op granaten voor de: 7.62 cm Infanteriegeschütz L/16.5, 7.7cm Feldkanone 96 n.A. & 7.7 cm Feldkanone 16 (allemaal HE).

Personal tools