Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index Forum Eerste Wereldoorlog
Hét WO1-forum voor Nederland en Vlaanderen
 
 FAQFAQ   ZoekenZoeken   GebruikerslijstGebruikerslijst   WikiWiki   RegistreerRegistreer 
 ProfielProfiel   Log in om je privé berichten te bekijkenLog in om je privé berichten te bekijken   InloggenInloggen   Actieve TopicsActieve Topics 

De andere waarheid-Hans Andriessen

 
Plaats nieuw bericht   Plaats Reactie    Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index -> Boeken en recensies Actieve Topics
Vorige onderwerp :: Volgende onderwerp  
Auteur Bericht
Yvonne
Admin


Geregistreerd op: 2-2-2005
Berichten: 45652

BerichtGeplaatst: 16 Jul 2007 19:47    Onderwerp: De andere waarheid-Hans Andriessen Reageer met quote

DE ANDERE WAARHEID:

Uitgeverij Aspekt.

Isbn; 90-5911-499-x

Paperback, 402 pagina's

Derde, geheel herziene druk



De Derde geheel herizene druk van het spraakmakende boek De andere Waarheid door auteur J.H.J.Andriessen is thans verkrijgbaar.

De Eerste Wereldoorlog kostte aan ca 10 miljoen mensen het leven en leverde ongeveer 20 miljoen gewonden en veminkten op.In deze derde en geheel herziene druk van de Andere Waarheid behandelt de auteur aan de hand van de fel bediscussieerde voorgeschiedenis, het ontstaan van deze eerste oorlog op grote schaal van moderne geindustrialiseerde staten. Hierbij komt de rol van de Franse, Britse, Russische, Servische, Oostenrijk-Hongaarse en Duitse deelnemers aan dit wereldconflict uitgebreid ter sprake waarbij nieuwe en veelal onbekende feiten een ander licht werpen op de visie, verwoord in het vredesverdrag van Versailles, dat Duitsland de schuldige was aan deze rampzalige gebeurtenis. Het boek 'De Andere Waarheid' is opgenomen in de lijst van literatuur voor de geschiedenis examens HAVO/VWO in 2008.

Hans Andriessen, Eerste Wereldoorlogkenner en auteur van een zevental belangrijke boeken waaronder 'De Eerste Wereldoorlog'dat inmiddels een oplgave van 140.000 exemplaren bereikte en in 8 talen werd vertaald, heeft zich gespecialiseerd in de oorzaken, schuldvraag en het eind van de Eerste Wereldoorlog.

Andriessen (1937) is voorzitter van de Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog (SSEW) organiseert en leidt studiereizen naar de slagvelden van het Westfront, geeft lezingen in binnen-en buitenland en is redacteur van de populaire serie 'De Grote Oorlog, Kroniek 1914-1918'.
_________________
Met hart en ziel
De enige echte

https://twitter.com/ForumWO1
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail Bekijk de homepage
Reiné



Geregistreerd op: 4-11-2006
Berichten: 9798
Woonplaats: Zoetermeer

BerichtGeplaatst: 04 Dec 2007 18:16    Onderwerp: Reageer met quote

Ik heb dit boek inmiddels voor zo'n derde deel gelezen.
Voor mij toch wel schokkend wat ik tot nu toe allemaal lees. De verbetenheid waarmee Frankrijk, Rusland en toch ook de Engelse politici op een confrontatie met Duitsland aansturen, althans volgens Andriessen die het in mijn ogen toch wel onderbouwt. Afijn,......... tot nu toe kan ik niet meer zeggen dan: een aanrader!
_________________
Did you imagine the final sound as a gun
(Porcupine Tree)
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail
RJ



Geregistreerd op: 13-4-2006
Berichten: 881
Woonplaats: Goes

BerichtGeplaatst: 14 Jul 2009 17:44    Onderwerp: Reageer met quote

J.H.J. Andriessen
De andere waarheid. Een nieuwe visie op het ontstaan van de Eerste Wereldoorlog 1914 - 1918

Samenvatting
De Eerste Wereldoorlog kostte aan circa 10 miljoen mensen het leven en leverde 20 miljoen gewonden op. Wat is eigenlijk het verhaal achter deze oorlog? Waardoor is deze oorlog ontstaan? De aanleiding moge bekend zijn; dat is de moord op de Oostenrijkse troonopvolger, aartshertog Franz Ferdinand van Habsburg. Maar wat zijn de dieper liggende oorzaken? Historicus Hans Andriessen probeert in zijn boek De andere waarheid een verklaring te geven voor het ontstaan van de Eerste Wereldoorlog. Hierbij schenkt hij individuele aandacht voor de Franse, Britse, Russische, Servische, Oostenrijk-Hongaarse en Duitse aspecten.

Frankrijk in de greep van de revanche
Andriessen begint met het beschrijven van de rol van Napoleon III in de Frans-Duitse oorlog van 1870/1871. Een logisch begin. Hieruit komt de revanchegedachte voort die in Frankrijk leefde voor de Eerste Wereldoorlog. De gebieden Elzas en Lotharingen moesten terugkomen in de Franse moederschoot. Er werden forten gebouwd en er kwam een offensief gerichte oorlogsmachine. De houding van de Fransen ten opzichte van Duitsland werd uitermate vijandig. Naast deze militaire offensieve plannen had Frankrijk ook diplomatieke offensieve plannen. Een voorbeeld hiervan is het Frans-Russische militaire verdrag van 1893. Andriessen ziet dit verdrag als erg belangrijk, omdat hierin wordt gegarandeerd dat als slechts één van de Triple Alliantie landen zou mobiliseren, dit voor Frankrijk en Rusland de reden zou zijn om direct Duitsland aan te vallen, zelfs als dit land nog niet gemobiliseerd zou zijn. Dit verdrag moest altijd geheim blijven. Andriessen stelt zelfs dat dit verdrag al de kiem van de Eerste Wereldoorlog was.
Theophile Delcassé, de Frans minister van Buitenlandse Zaken van 1898 – 1905, kan gezien worden als een belangrijk persoon in de totstandkoming van het Europese alliantiesysteem. Hij voerde een politiek die pro-Russisch, pro-Brits en anti-Duits was. De totstandkoming van de Entente Cordial in 1904 was de bekrachtiging van de goede relatie tussen Frankrijk en Engeland. De verdienste van Delcassé ligt niet alleen in deze prestatie, maar ook in de prestatie hoe hij Frankrijk uit zijn isolement haalde en het land verzekerde van een andere machtige bondgenoot: Rusland. Toch moest hij in 1905 naar aanleiding van de Marokko-crisis aftreden. Frankrijk kon zich het risico van een oorlog met Duitsland nog niet veroorloven.
Delcassé had ook bereikt dat oorlogsplannen samen moesten vallen met buitenlands beleid. In dat licht moet Plan XVII bekeken worden. In Duitsland was dat anders. Het Von Schlieffenplan was een militairplan waarbij politici niet betrokken zijn geweest. Het was een louter militair plan. Andriessen stelt dat het Von Schlieffenplan bekend was in Frankrijk, omdat het Franse Plan XVII op het Duitse plan inspeelde.
Andriessen maakt duidelijk dat de Franse president Poincaré, minister van buitenlandse zaken Delcassé en ambassadeur Paléologue een uiterst anti-Duits team vormden, dat, gesteund door de Russische ambassadeur in Parijs Iswolski, de Russische minister van buitenlandse zaken Sazonov en de Britse minister van buitenlandse zaken Grey, gezien moet worden als een team dat een grote invloed heeft gehad op het ontstaan van de Eerste Wereldoorlog.
Maar waarom nam Frankrijk uiteindelijk deel aan de oorlog? Andriessen citeert hier de Canadese historicus John. S. Ewart en komt tot de volgende conclusie: het land was van mening dat het tijdstip voor revanche was aangebroken, het was militair gereed en wilde Duitsland op dit moment kleineren als grote mogendheid. Kortom: het was eigenbelang maar Frankrijk nam het lot van Europa in handen.

Groot-Brittannië medeschuldig?
De minister van buitenlandse zaken Edward Grey had de Eerste Wereldoorlog kunnen voorkomen als hij dat had gewild. Hij was een liberaal met sterke anti-Duitse gevoelens. Hij was voorstander van toenadering tot Frankrijk en Rusland. Grey was een groot voorstander van de militaire besprekingen met Frankrijk. Hij stelde wel één duidelijke voorwaarde: Frankrijk diende te voorkomen dat het als agressor zou kunnen worden aangemerkt. Het Britse volk moest te allen tijde achter de inmenging van Engeland in een oorlog kunnen staan. Dit was de sleutel van Grey’s politiek, ook wel geheime politiek genoemd. Voor hem hing er alles van af dat de Duitsers als eerste België zouden invallen. Hij zou steun van het volk en kabinet krijgen tot deelname aan de oorlog als Engeland zou kunnen optreden als de ‘redder van België’. Rondom de persoon en het handelen van Grey rustte een grote geheimzinnigheid. Met slechts enkelen sprak hij over zijn onderhandelingen met Frankrijk. De minister-president (Asquith) en de minister van oorlog (Haldane) waren in zijn geheime politiek ingewijd.
De Britse generaal Wilson is de andere Britse sleutelfiguur in het ontstaan van de Eerste Wereldoorlog. Naast Grey was hij de drijvende kracht en grote promotor van de militaire samenwerking met Frankrijk. Hij pleitte nadrukkelijk voor deelname aan oorlog tegen Duitsland.
Ook moest Engeland (in de persoon van Grey) toenadering zoeken tot Rusland. Er waren twee redenen. Ten eerste een koloniale reden, want er ging Russische dreiging uit bij de Britse belangen in Centraal-Azië, vooral in India. Door toenadering kon Grey er voor zorgen dat het rustiger in dat gebied zou worden. Daarnaast zag Grey Rusland als een mooie aanvulling op het bondgenootschap met Frankrijk. Hier ligt het begin van de Entente. Grey wenste een militair sterk Rusland als bondgenoot dat gereed zou zijn om de strijd aan te binden met Duitsland om dat land als machtsfactor in Europa voorgoed uit te schakelen.
Grey stuitte echter steeds meer op verzet vanuit het kabinet. In 1912 moest hij onder druk beloven de verhouding met Duitsland te verbeteren. Op dat moment verklaarde hij dat alle gesprekken met Frankrijk oriënterende gesprekken waren geweest die tot geen enkele verplichting hadden geleid. Grey bleef echter doorgaan met het misleiden van het kabinet. Toch ging Haldane naar Berlijn om te spreken over het ‘vlootprobleem’. Met deze actie stelde Grey de oppositie tevreden. In deze situatie kwam de werkwijze van Grey echter het beste naar voren. Haldane ging naar Berlijn, maar wel met strikte instructies van Grey. De aanleiding van de bespreking was de groeiende vloot in zowel Engeland als Duitsland. Duitsland zag zich door diverse ontwikkelingen genoodzaakt een grote vloot te bouwen. Grey, Churchill en Haldane stelden een memorandum op over de vermindering van de spanningen met Duitsland. Haldane werd in Berlijn positief ontvangen en de besprekingen verliepen spoedig. Uiteindelijk kwam de Duitse partij met een formule welke vijf punten bevatte. Haldane keerde terug naar London. De Duitsers hadden het gevoel dat de overeenstemming met Engeland zo goed als bereikt was. Niets was minder waar. Grey kon de formule niet ondertekenen. Er werd gesproken over ‘strikte neutraliteit’ en dit paste niet in de politieke lijn van Grey en zijn geheime afspraken over militaire samenwerking. Grey reageerde via de ambassadeur in Berlijn zeer afwijzend. Wilhelm II was teleurgesteld en voelde zich bedrogen. Grey bleef volhouden en wilde niets definitief maken. Men probeerde hem in 1912 op andere gedachten te brengen maar het had geen resultaat. Een aantal dagen later gaf Duitsland te kennen de besprekingen formeel te willen beëindigen. De verantwoordelijkheid daarvoor lag echter bij Grey. Het was duidelijk: Grey was veel te ver gegaan met zijn beloften aan Frankrijk en had daardoor niet meer de handen vrij om tot overeenstemming met Duitsland te kunnen komen. Hij wilde het ook niet. Grey gaf de voorkeur aan oorlog boven een verzwakking van de Entente.
Het jaartal 1912 is belangrijk, omdat in dat jaar de neutraliteitsgedachte door Engeland definitief werd losgelaten. De eerste drie dagen van augustus 1914 waren spannende dagen voor Grey. Hij wilde het volk met de anti-oorlogsstemming veranderen in een volk dat unaniem toestemde om het arme België te hulp te snellen. Hij gebruikte daarvoor het verdrag van 1839. Engeland was verplicht om België te helpen. Het gaf de Britten de morele basis en rechtvaardiging om aan de oorlog te gaan deelnemen en was dan ook mede de oorzaak van de bijna unanieme instemming van het volk. In werkelijkheid echter bestond een dergelijke verdragsverplichting niet. De ondertekenaars hadden zich verplicht om samen of individueel de neutraliteit van België niet te schenden. Van een verplichting tot verdediging was geen sprake.
Kortom: ‘Het was Grey die het Britse volk de oorlog invoerde en hij voelde zich daar, los van de verantwoordelijkheden van het kabinet, persoonlijk verantwoordelijk voor’.

De geheime doelen van het tsaristische Rusland
Het belangrijkste doel van de Russische buitenlandse politiek was het verkrijgen van een vrije doorgang van de Zwarte naar de Middellandse Zee. De banden tussen Frankrijk en Rusland waren goed, de band tussen Engeland en Rusland kon beter. Vooral omdat de Britten de Middellandse Zee beschouwden als hun achtertuin waar de Russische vloot niets te zoeken had. Het was dus noodzaak voor Rusland om betere banden met Engeland aan te knopen. Onder leiding van de minister van buitenlandse zaken Sazonov gebeurde dat. In 1913 schreef hij een memorandum aan de tsaar. Daarin bepaalde hij dat een wereldoorlog nodig zou zijn om de Zeestraten in handen te krijgen. Alleen die oorlog moest er nog wel komen. Het is belangrijk om te zien dat de Russische militaire plannen en de Franse militaire plannen, die vorm kregen in 1893 door de militaire conventie geen louter militaire plannen waren. De verdragen waren ook politieke verdragen, goedgekeurd door beide staatshoofden (tsaar en Franse president) en hun verantwoordelijke ministers.
De kern van het verdrag tussen Rusland en Frankrijk bevindt zich in artikel 2. Daarin staat dat mobilisatie van één der Triple Alliantie-landen al voldoende zou zijn om Duitsland aan te vallen, ook als dat land zelf nog helemaal niet gemobiliseerd was. Men schiep een regel om te allen tijde een regel te vinden om een oorlog tegen Duitsland te kunnen starten. Mobilisatie betekende in Russische en Franse ogen onvermijdelijk oorlog. Het was dus een oorlogsverklaring. Het was voor de hand liggend waar men een mobilisatie zou kunnen uitlokken. Dat was een incident op de Balkan.
Daarmee komen we bij het tweede doel van Rusland. Het wenste zijn invloed op de Balkan zo groot mogelijk te maken. Dit deed men door een goede relatie op te bouwen met Servië, Bulgarije en met Roemenië.
Andriessen sluit dit hoofdstuk af met deze conclusies.
1. Rusland besloot op 24 juli 1914 tot (mobilisatie) oorlog, niet de militairen.
2. Rusland ging de oorlog in omdat het de tijd rijp achtte en rekende op hulp om zijn doelen te verwezenlijken.
3. Rusland nam zijn beslissing mede op emotionele gronden.
4. Rusland had politieke motieven om een oorlog te starten, maar geen direct militaire redenen.
5. De geheime militaire conventie werd gesloten door machtshonger en ambities van politieke leiders.
6. De Russische mobilisatie was een offensieve beslissing. Sazonov was volledig verantwoordelijk.

Servië willig werktuig van de grote mogendheden
De vraag die Andriessen in dit hoofdstuk stelt is deze: is Servië werkelijk zo onschuldig of is het in werkelijkheid een medeveroorzaker van het wereldconflict? Servië maakte eind 19e eeuw veel machtswisselingen mee. Onder koning Milan en koning Alexander Obrenovitch voerde het land een koers die pro Oostenrijk-Hongarije was. Eigenlijk was het zo dat de Dubbelmonarchie Servië als een eigen protectoraat behandelde. Onder koning Peter van Servië veranderde dat. Zijn ‘Groot-Servië’- politiek is een oorzaak van de toenemende spanning op de Balkan. Zijn aantreden was het begin van het einde van de goede relatie met Oostenrijk-Hongarije. De banden met de andere speler op de Balkan, Rusland, werden steeds beter. En om die reden begon Oostenrijk-Hongarije zich zorgen te maken over de veiligheid van zijn grenzen.
Wat was het doel van Rusland om Servië te steunen? Rusland wilde zijn positie in de Balkan verstevigen (en uiteindelijk doorgang krijgen tot de Middellandse Zee), de Dubbelmonarchie verzwakken of vernietigen waardoor Duitsland later, zonder bondgenoot, hulpeloos tegenover haar zou komen te staan.
Door de Balkanoorlogen werd Servië sterker. De positie van Oostenrijk-Hongarije was benard geworden. In Servië hing een sfeer van opwinding. De bom kon ieder moment barsten. En zo naderde 1914. Op 28 juni 1914 werd de Oostenrijks-Hongaarse troonopvolger Franz-Ferdinand en zijn vrouw vermoord tijdens een staatsbezoek. De dader was lid van de Zwarte Hand, een Servische Radicale Partij die zich tot doel had gesteld om de ‘Groot Servische’ gedachte onder het volk uit te dragen. De Bosnisch-Servische studenten waren bewapend geweest met Servische bommen, toegespeeld vanuit het Servische leger, onder toeziend oog en met medeweten van de Servische minister-president en enkele leden van de regering. Oostenrijk-Hongarije stelde Servië een ultimatum. Servië weigerde. Oostenrijk-Hongarije mobiliseerde. Rusland viel enkele dagen later Oostenrijk-Hongarije aan. De oorlog was een feit. Servië behaalde zijn ideaal. ‘Groot-Servië’ was na de Eerste Wereldoorlog een feit.

De Oostenrijk-Hongaarse Dubbelmonarchie in gevaar
Rusland en Oostenrijk-Hongarije hadden kortweg hetzelfde doel: overheersing van de Balkan. Juist op die Balkan deden zich veel problemen voor waar de Dubbelmonarchie vaak geen raad mee wist. Het Congres van Berlijn (1878) zorgde voor een toenemende verwijdering tussen Rusland en Oostenrijk-Hongarije. Het ideaal van Bismarck, het zogenaamde Drie Keizerverbond (1873) tussen Duitsland, Rusland en Oostenrijk-Hongarije bleek onmogelijk. Toch zorgde Bismarck keer op keer voor rust. Hij trad vaak op als bemiddelaar. Wel zocht hij steeds meer toenadering bij Oostenrijk-Hongarije welk hij zag als trouwe bondgenoot. In 1882 worden de eerste gezamenlijke militaire plannen gemaakt tussen Duitsland en Oostenrijk-Hongarije, gericht tegen Rusland en Frankrijk.
Toch bleef het rommelen op de Balkan. Zo brak er in 1909 bijna een oorlog uit. Oostenrijk-Hongarije stond op scherp. Door de bemiddeling van Bismarck bond Rusland in. Oostenrijk-Hongarije zag in dat een aanval op Servië ook een oorlog met Rusland zou betekenen. Het was de keuze tussen een oorlog of ondergang, hetgeen zou afhangen van haar Duitse bondgenoot.
Met het aantreden van Von Schlieffen verslechterden de militaire contacten tussen Duitsland en Oostenrijk-Hongarije. Von Schlieffen ging er vanuit dat Oostenrijk-Hongarije alleen defensief kon optreden en heehadft weinig vertrouwen in de militaire kwaliteiten van de Dubbelmonarchie. Tot 1909 waren de contacten matig. Bij het aantreden van Von Moltke veranderde dat en werden er afspraken gemaakt. De afspraken worden echter niet vastgelegd. Wel werd duidelijk dat men een oorlog verwachtte tussen Rusland en Frankrijk.
De opperbevelhebber van het Oostenrijks-Hongaarse leger Conrad bleef echter tot juli 1914 geloven dat een oorlog tegen Servië ook lokaal kon blijven. Rusland zou volgens hem niet durven interveniëren. Wel wilde hij een stellige en openlijke Duitse solidariteitsverklaring met Oostenrijk-Hongarije. Dat zou Rusland afschrikken. Conrads niet aflatende druk om tot oorlog over te gaan viel echter, met name in Duitsland, niet in goede aarde. Door het gerommel in Rusland met de proefmobilisaties, de onrust tussen Servië en Oostenrijk-Hongarije, begon Duitsland rond mei 1913 toch in te zien dat de situatie steeds slechter werd. Duitsland wilde haar bondgenoot niet verliezen. De Duitse houding was gevuld met gemengde gevoelens: aan de ene kant wilde het snel ingrijpen, aan de andere kant was men bang dat Oostenrijk-Hongarije op eigen houtje actie zou ondernemen. Duitsland drong er op aan dat de Dubbelmonarchie Duitsland goed zou informeren over de ontwikkelingen.
Na de moordaanslag op de troonopvolger Franz-Ferdinand schaarde Duitsland zich volledig achter Oostenrijk-Hongarije. Men besloot tot een zogenaamde ‘blanco cheque’. Oostenrijk-Hongarije mocht beslissingen nemen welke Duitsland volledig zou steunen. Echter toen Wilhelm II deze ‘blanco cheque’ gaf was hij er stellig van overtuigd dat de oorlog lokaal zou blijven. Door alle ontwikkelingen na 28 juni 1914 zag het land zich voor een keuze gesteld: de vernietiging van de Dubbelmonarchie (zoals Turkije) of oorlog. De keuze was zwaar.
Op 23 juli 1914 werd het ultimatum overhandigd aan Servië. De eerste mobilisatie-maatregelen werden ook op de 23e juli genomen. Op 28e juli tekende keizer Franz-Joseph de oorlogsverklaring aan Servië en vonden de eerste beschietingen plaats.

Duitsland, agressor of slachtoffer?
Het verdrag van Versailles en vooral artikel 231 was duidelijk: Duitsland had schuld aan het ontstaan van de Eerste Wereldoorlog. Andriessen schetst een totaal ander beeld. Bismarck was vanaf 1873 erg actief om een goede band te krijgen met Rusland en om Frankrijk in een isolement te houden. Hij was er lange tijd in geslaagd om Duitsland, door het sluiten van allerlei verdragen, voor oorlog te behoeden en feitelijk de macht in Europa uit te oefenen. Maar het was een utopie om te denken dat hij op lange termijn de ambities van landen als Frankrijk, Rusland en Italië blijvend zou kunnen inperken. Doordat de opvolger van Bismarck, Caprivi, het Herverzekeringsverdrag niet verlengde, gaf Duitsland Frankrijk de mogelijkheid om haar door Bismarck zo noodzakelijk geachte isolement te doorbreken. De krachtsverhoudingen in Europa veranderden in één klap drastisch. Uiteindelijk zou het in het nadeel van Duitsland werken. Het aftreden van Bismarck (1890) is een keerpunt van een periode van betrekkelijke rust naar een naderend en onafwendbaar drama.
Na 1890 wilde Duitsland zich vooral op de eigen economische ontwikkeling richten. Er ontstond een nieuw, modern en sterk geïndustrialiseerd Duitsland dat uitkeek naar nieuwe afzetgebieden en minder afhankelijkheid van anderen, bijvoorbeeld van Engeland. Engeland zag deze ontwikkeling echter met lede ogen aan. Het voelde zich in zijn positie bedreigd, waar in feite geen enkele reden voor was. Engeland had in de jaren daarvoor zelfs meerdere malen toenadering tot Duitsland gezocht maar dit werd afgewezen omdat Duitsland geen enkele dreiging voelde. Het Kruger-telegram kan deels gezien worden als keerpunt van de verslechterde Brits-Duitse verhoudingen. Toch valt Duitsland weinig te verwijten. De Duitse politiek was uiterst voorzichtig en zeker niet agressief. Duitsland probeerde zich niet te mengen in de problemen van andere landen.
Waar Engeland zich vooral druk om maakte waren de vlootwetten die rond 1900 tot stand kwamen. Die bezorgdheid kwam echter voort uit Duitslands groeiende economische macht die, vreesde men, de Britse positie voorbij zou streven. Dat Engeland zich bedreigd voelde door een Duitse vloot die machtiger zou worden dan de Britse vloot is niet correct. Het waren vooral economische motieven om zich te verzetten tegen de vlootwetten en zich te beraden op stappen om de Duitse economische groei tegen te gaan. Daarom stelde de Britse Marine een blokkadeplan op (1905). Dit zou uiteindelijk het centrale element vormen van de Britse oorlogsvoorbereiding.
Kortom: Duitsland voelde zich begin 1914 bedreigd in haar positie. Dit kwam door de rol van Engeland (oorlogsvloot, koloniale rijk, banden met Frankrijk en Rusland), door de Frans-Britse Entente van 1904 en de Frans-Russische militaire conventie van 1893. Het werd een levensbedreigende situatie voor Duitsland. Zelfs zo bedreigend dat het vreesde verpletterd te worden als het niet ingreep. Bethmann-Hollweg besloot op 5 juli 1914 Oostenrijk-Hongarije te steunen, maar hoopte en verwachte dat de oorlog lokaal zou blijven tussen Servië en Oostenrijk-Hongarije. Helaas maakte hij hier een inschattingsfout. Het werd een wereldoorlog, waaraan ook Groot-Brittannië zou deelnemen. Andriessen sluit af met de conclusie dat Duitsland het slachtoffer is geworden van de politiek van vijanden om haar als grootmacht te vernietigen. Duitsland had geen alternatieven meer. Oorlog was de enige optie om een ondergang af te wenden.

Analyse
Hans Andriessen in een historisch publicist en Eerste Wereldoorlog specialist. Hij is voorzitter van de Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog welke in 2002 is opgericht om de kennis in Nederland met betrekking tot de Eerste Wereldoorlog te vergroten.

Vraagstelling
In zijn boek De andere waarheid schrijft hij, zoals de ondertitel zegt, een nieuwe visie op het ontstaan van de Eerste Wereldoorlog. Die nieuwe visie was nodig, omdat er te weinig onderzoek is geweest naar de schuldvraag en het ontstaan van de oorlog. Toen Andriessen met zijn onderzoek begon verwachtte hij te kunnen putten uit veel historische studies met analyses, meningen en standpunten. Niets was minder waar. Hij verbaast zich erover dat Duitsland nooit op een rehabilitatie aandrong over artikel 231 van het verdrag van Versailles. Historici hebben verklaard dat wat het verdrag van Versailles over de schuldvraag vaststelde in elk geval onjuist is. Maar, wie is er dan schuldig aan het ontstaan van de Eerste Wereldoorlog? Welke rol speelden de andere landen, zoals Rusland, Frankrijk, Engeland en Oostenrijk-Hongarije?

Opbouw van het verhaal
Om deze vragen goed te kunnen beantwoorden, bekijkt Andriessen de landen afzonderlijk. Voor iedere speler in het conflict heeft Andriessen ruimte gemaakt. Hij begint met Frankrijk. Hier gaat hij diep in op de revanchegedachte die er heerste na de oorlog van 1870/71. Daarna vraagt hij zich af of Engeland medeschuldig is en gaat in op de schending van de Belgische neutraliteitsproblematiek. Het tsaristisch Rusland had geheime doelen en sloot verdragen met verschillende landen. Wat waren de drijfveren voor Rusland? Dat Rusland natuurlijk zijn invloed wilde uitoefenen op de Balkan, wordt goed beschreven in het hoofdstuk over Servië, wat Andriessen ziet als een werktuig van de grote mogendheden. Hij beschrijft de Balkanoorlogen en gaat in op het ultimatum van Oostenrijk-Hongarije aan Servië. Het systeem van bondgenootschappen komt duidelijk terug in het hoofdstuk over Oostenrijk-Hongarije. Tenslotte komt Duitsland aan bod. Is Duitsland slachtoffer of een agressor? Dit is misschien wel het meest interessante hoofdstuk uit het boek omdat Andriessen zich hier soms behoorlijk pro-Duits uitlaat.

Bronnengebruik
Andriessen geeft aan dat hij veel nieuwe bronnen heeft gebruikt. Hij schuwt de officiële geschiedschrijving, vooral die van Groot-Brittannië die hij als onbetrouwbaar bestempelt. Hij geeft aan dat hij diverse bronnen opnieuw tegen het licht heeft gehouden waardoor hij een ander beeld kreeg van verschillende zaken. In zijn voorwoord geeft hij aan dat hij worstelt met objectiviteit. Aangezien Andriessen de echte feiten boven tafel wilde krijgen, wilde hij zo objectief mogelijk blijven. De titel van het boek is De andere waarheid. In zijn voorwoord geeft hij echter al aan dat die waarheid subjectief is. De geraadpleegde literatuur is omvangrijk. Andriessen gebruikt zeer veel diverse bronnen, vooral Engelse, maar ook veel Duitse en Franse literatuur is opgenomen in de literatuurlijst. Hij maakt een onderscheid tussen de boeken vóór 1940 en de boeken ná 1940. Dit doet hij omdat de boeken van voor 1940 veelal geschreven zijn door tijdgenoten.

Werkwijze van de auteur
In zijn boek gaat Andriessen op zoek naar de werkelijkheid van het ontstaan van de Eerste Wereldoorlog. Hij heeft een kritische beschouwing geschreven. De gangbare gedachten en meningen heeft hij genuanceerd, dieper uitgezocht en zo een andere visie neergezet. Dit heeft hij gedaan door bronnen opnieuw te bekijken, nieuw bronnenmateriaal te zoeken en bepaalde aannames dieper uit te zoeken. Hij vindt het schrijven van geschiedenis toch voor een groot deel een kwestie van interpretatie.

Visie
De auteur wordt soms verweten pro-Duits te zijn en anti-Engels. Zelf zegt hij daarvan graag controversieel te zijn. In een interview op internet geeft hij zelfs aan dat hij niet verwacht dat het boek vertaald gaat worden. Hij geeft aan dat het boek in Angelsaksische kringen niet bepaald gewaardeerd werd. Toch streeft Andriessen er naar om zo’n objectief mogelijk boek te schrijven.

Leesbaarheid
Andriessen heeft een pittig boek geschreven, vol met details, data en andere zaken die voor een beginneling niet te verwerken zijn. Ik vind de leesbaarheid van het boek matig. Zelfs voor een kenner lijkt mij dit een pittig boek. Het is geen boek wat je even leest. Hier moet echt de tijd voor genomen worden. De afbeeldingen geven veel body aan het boek. Het boek handelt vaak over personen. Gelukkig zorgt Andriessen voor goede beelden daarvan. De andere waarheid is wel een zeer interessant boek voor mensen die in de schuldvraag van de Eerste Wereldoorlog geïnteresseerd zijn. Het is een nieuwe visie, ondersteund met bronnen, vol details en nieuwe inzichten.

Informatiegehalte
Het boek omgeeft zich met details. Andriessen beschrijft de gang van zaken van ongeveer 1870 tot 1914 met grote nauwkeurigheid. Het informatiegehalte is dus hoog. Zeer uitgebreid komen de verschillende landen aan bod.

Betrouwbaarheid
Ik vraag me af in hoeverre een nieuwe visie echt betrouwbaar kan zijn. Andriessen geeft zelf aan dat hij controversieel wil zijn. Zijn literatuuropgave is indrukwekkend. Het notenapparaat is goed verzorgd. Ik denk dat dit boek betrouwbaar is, gezien het brongebruik, maar dat Andriessen wel met een duidelijke visie het boek heeft geschreven. Het boek zet zich duidelijk af tegen de gangbare denkwijze over de oorzaken van de Eerste Wereldoorlog.

Onderwijs
Het boek is niet bruikbaar voor het middelbaar onderwijs. Het niveau is duidelijk te hoog, misschien zelfs voor VWO-6. Er worden veel begrippen gebruikt en Andriessen gaat uit van een bepaalde kennis van de contemporaine geschiedenis. Wel kan het ingezet worden om studenten een visie uit een boek te laten afleiden.

Door: RJP
_________________
“Pack up your troubles in your old kit bag,
And smile, smile, smile,
While you’ve a Lucifer to light your fag,
Smile, boys, that’s the style.”
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail MSN Messenger
Reiné



Geregistreerd op: 4-11-2006
Berichten: 9798
Woonplaats: Zoetermeer

BerichtGeplaatst: 14 Jul 2009 18:08    Onderwerp: Reageer met quote

Met genoegen deze bespreking gelezen RJ......., ik begin zo ook nog aan de andere. Bedankt! Cool
_________________
Did you imagine the final sound as a gun
(Porcupine Tree)
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail
Richard



Geregistreerd op: 3-2-2005
Berichten: 13292

BerichtGeplaatst: 14 Jul 2009 22:27    Onderwerp: Reageer met quote

Evenals bij de andere door RJ besproken boeken is er sprake van een kwaliteitsrecensie. Of je het er (volledig) mee eens bent of niet. Misschien een goed idee deze in de wiki op te nemen?
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht
RJ



Geregistreerd op: 13-4-2006
Berichten: 881
Woonplaats: Goes

BerichtGeplaatst: 15 Jul 2009 11:59    Onderwerp: Reageer met quote

Deze verslagen / recensies schreef ik voor mijn literatuuronderzoek in het kader van afstuderen.
Van mij mogen ze gerust een plaats krijgen in de Wiki.

Bedankt voor het compliment overigens!
_________________
“Pack up your troubles in your old kit bag,
And smile, smile, smile,
While you’ve a Lucifer to light your fag,
Smile, boys, that’s the style.”
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail MSN Messenger
Berichten van afgelopen:   
Plaats nieuw bericht   Plaats Reactie    Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index -> Boeken en recensies Tijden zijn in GMT + 1 uur
Pagina 1 van 1

 
Ga naar:  
Je mag geen nieuwe onderwerpen plaatsen
Je mag geen reacties plaatsen
Je mag je berichten niet bewerken
Je mag je berichten niet verwijderen
Ja mag niet stemmen in polls


Powered by phpBB © 2001, 2002 phpBB Group