Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index Forum Eerste Wereldoorlog
Hťt WO1-forum voor Nederland en Vlaanderen
 
 FAQFAQ   ZoekenZoeken   GebruikerslijstGebruikerslijst   WikiWiki   RegistreerRegistreer 
 ProfielProfiel   Log in om je privť berichten te bekijkenLog in om je privť berichten te bekijken   InloggenInloggen   Actieve TopicsActieve Topics 

WO I: Oorlogsdichter Sassoon

 
Plaats nieuw bericht   Plaats Reactie    Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index -> Kunst Actieve Topics
Vorige onderwerp :: Volgende onderwerp  
Auteur Bericht
Yvonne
Admin


Geregistreerd op: 2-2-2005
Berichten: 45653

BerichtGeplaatst: 05 Mrt 2006 9:07    Onderwerp: WO I: Oorlogsdichter Sassoon Reageer met quote

WO I: Oorlogsdichter Sassoon
Passieve gentleman werd militair, dichter en antioorlog activist


Siegfried Sassoon (1886-1967) was een typisch Engelse landelijke gentleman,
die niets doen tot een kunst had verheven. De Eerste Wereldoorlog veranderde
dat totaal, volgens Sassoon-kenner Paul Moeyes


'Ik leg deze verklaring af als een weloverwogen daad van verzet tegen het
militaire gezag, omdat ik van mening ben dat de oorlog opzettelijk wordt
verlengd door diegenen die het in hun macht hebben hem te beŽindigen',
schreef luitenant Siegfried Sassoon in juli 1917 in een manifest.

Zijn vrienden en anderen aan wie hij het manifest had gestuurd waren diep
geschokt. Hoe kon Sassoon, die het jaren zo goed had gedaan in de loopgraven, zich opeens zo hevig tegen de oorlog keren? Sassoon, die door zijn wilde en moedige acties aan het front van zijn mannen de bijnaam 'mad Jack' had gekregen?

Paul Moeyes, auteur van 'Buiten schot' (De Arbeiderspers, 2001) over Nederland in de Eerste Wereldoorlog, stuitte tijdens zijn studie Engels voor het eerst op Sassoon. Hij raakte zo gefascineerd door de schrijver, dat hij in 1993 promoveerde op Sassoon met een kritische studie in het Engels (in 1997 bij MacMillan uitgegeven als: 'Siegfried Sassoon: Scorched Glory').
Moeyes betoogt in dit boek dat de oorlogspoŽzie van Sassoon binnen zijn
oeuvre een uitzonderingspositie inneemt, doordat het een bijna propagandistisch karakter heeft.

Als een 'vreemde en indrukwekkende man', beschrijft Moeyes zijn onderwerp.
Tussen de Britse oorlogsdichters is Sassoon inderdaad een nogal aparte figuur. Voor de oorlog een passieve gentleman, tijdens de oorlog actief op velerlei fronten en na de oorlog weer wegzakkend in zijn oude landelijke lethargische leventje. Een bestaan dat werd gevuld met jagen, paardenraces, golf en cricket.

Voor de oorlog was Sassoon onbekend, vertelt Moeyes. Hij kwam uit de 'upper
middle class', zijn familie had redelijk wat geld en hij had weinig meer te
doen op zijn moeders landhuis in Kent rondhangen. Sassoon was een randfiguur
in het Britse literaire wereldje, dat voornamelijk op 'Oxbridge' (Oxford en
Cambridge) had gestudeerd en in Londen woonde.

De dichter had bovendien een ietwat wereldvreemde achtergrond. Hij had een
dominante, artistieke moeder, die hem pas op zijn twaalfde naar school stuurde en hem daarnaast inprentte dat hij een beroemde dichter moest worden. Zijn vader had het gezin al vroeg in de steek gelaten en stierf
enige jaren later.

Sassoon studeerde een tijd op Cambridge, maar keerde in 1906 voortijdig terug naar zijn ouderlijk huis. Hij schreef poŽziebundels, die hij in een kleine oplage in eigen beheer uitgaf. Het was niet bepaald de manier om bekend te worden in literaire kringen. Daarom vestigde hij zich op aandringen van familie en vrienden in Londen, een experiment dat slechts een paar maanden duurde en wegens geldgebrek werd afgekapt.

Het uitbreken van de oorlog op 4 augustus 1914 komt als een bevrijding.
Sassoon is dan eind twintig en zijn leven zit op een dood spoor. Vlak voor de oorlog uitbreekt neemt hij dienst. In mei 1915 wordt hij, na enig sociaal netwerken, tot tweede luitenant van de Royal Welch Fusiliers gepromoveerd, het Britse klassensysteem is immers ook sterk aanwezig in het leger.

Die afkomst is overigens geen garantie voor een veilige positie, want de meeste van deze jonge infanterieofficieren uit de betere klassen doen dienst aan het front. Ook Sassoon doet vanaf november 1915 in de voorste linies in Frankrijk mee.

Het klassensysteem had als voordeel, dat de officieren zich sterk bewust waren van hun verantwoordelijkheid jegens hun manschappen, zegt Moeyes. Ze moesten toezien op hun welzijn en tegelijk het goede voorbeeld geven. Het percentage infanterieofficieren dat in de voorste linies sneuvelde was dan ook onevenredig hoog.

Het aanvankelijke enthousiasme van Sassoon voor de oorlog bekoelt snel. Een
jongere broer en een goede vriend sneuvelen. Als verantwoordelijke officier
verafschuwt hij de erbarmelijke omstandigheden waaronder zijn manschappen
lijdzaam aan het front leven. Doordat hij hun brieven moet censureren, begrijpt hij steeds beter hoe moeilijk ze het hebben. Hij ziet tot zijn afschuw hoe ze roemloos ten onder gaan in schijnbaar zinloze
oorlogshandelingen.

Het manifest 'Verklaring tegen de Voortzetting van de Oorlog' schreef
Sassoon midden in 1917, aan het einde van een ziekteverlof. Tijdens dit verblijf aan het thuisfront was Sassoon in pacifistische kringen verzeild geraakt. Voor hen is hij het ideale propagandamateriaal: een dappere
officier uit de betere kringen, die aan het front heeft gezeten en een onderscheiding heeft gehad.

Sassoon weigerde om zich weer voor actieve dienst te melden. Zijn vrienden, die zich gedeeltelijk in invloedrijke posities bevonden, weten hem van de krijgsraad te redden. Ze zorgden ervoor dat hij naar het militair hospitaal Craighlockart werd gestuurd.

Een van zijn redders was de schrijver en dichter Robert Graves (1895-1985), die de stap van Sassoon tot op zekere hoogte begreep, maar het gebaar ook als ontoereikend afwees: 'Niemand in Engeland of in Duitsland zou zijn voorbeeld volgen. De oorlog zou onherroepelijk doorgaan tot een van beide partijen ineenstortte', schreef Graves na de oorlog in zijn autobiografie 'Dat hebben we gehad' (Goodbye to all that, 1929).

De vriendschap tussen deze twee totaal verschillende karakters was niet
eenvoudig. Sassoon was introvert, half joods, homoseksueel, rijk (na een
naoorlogse erfenis) en kwam uit de betere kringen. Graves was gedeeltelijk
Duits (familie van de historicus Leopold von Ranke), extravert, regelmatig
in geldnood en van het type dat groots en meeslepend wilde leven. Graves
domineerde Sassoon, maar was daarnaast niet te beroerd om geld van hem aan te nemen.

Volgens Moeyes werden in de eerste editie van 'Goodbye to all that' twee passages zwart geblokt, omdat Sassoon met gerechtelijke stappen had gedreigd. In de gewraakte passages beschreef Graves hoe de moeder van Sassoon via seances contact zocht met haar gesneuvelde zoon. En daarnaast had hij zonder toestemming een gedicht opgenomen dat Sassoon voor hem had
geschreven. De autobiografie van Graves was een afrekening en hij spaarde vriend noch vijand, en nam het niet altijd even nauw met de waarheid en het copyright.

Dat het militaire hospitaal een inspirerende ervaring voor Sassoon werd, lag
aan het feit dat hij daar de arts Rivers en medepatiŽnt Wilfred Owen ontmoette. Owen (1893-1918) wordt tegenwoordig door velen als de grootste Britse oorlogsdichter gezien. In het hospitaal was hij echter nog onbekend. Sassoon stimuleerde de talentvolle jonge dichter en bekritiseerde zijn werk.

W.H.R. Rivers (1864-1922) werkte van oktober 1916 tot eind 1917 in Craiglockhart. Sassoon sprak drie maal per week een uur met Rivers, met wie
hij goed kon opschieten. Hoewel hun standpunten mijlenver uiteen lagen.
Rivers probeerde Sassoon zover te krijgen, dat hij weer naar het front zou
gaan. Sassoon verdedigde zijn stelling dat de oorlog snel beŽindigd moest
worden. Uiteindelijk overtuigden ze elkaar: Sassoon ging terug naar het front, Rivers verliet Craiglockart en afficheerde zich na de oorlog met de Labour Party.

Sassoon, Owen en Rivers zijn vereeuwigd in de prachtige 'Regeneration-trilogie' (1991-1995) van de schrijfster Pat Barker. In
een knappe mengeling van fictie en non-fictie weet zij deze historisch
figuren tot leven te wekken. Moeyes merkt alleen op, dat Sassoon wat te welbespraakt is in de boeken van Barker. De dichter kwam in werkelijkheid in intellectuele discussies wat moeilijker uit zijn woorden.

In Craiglockhart werden Britse officieren geestelijk opgelapt, om ze weer naar het front te kunnen sturen. Sassoon kreeg er de tijd om zijn gedachten op een rijtje te zetten. Het leverde een aantal bittere gedichten op, die tot op de dag van vandaag gelezen worden. 'The General' is een goed
voorbeeld van de kracht van Sassoon:

"'Good-morning; good-morning!' the General said
When we met him last week on our way to the line.
Now the soldiers he smiled at are most of 'em dead,
And we're cursing his staff for incompetent swine.
'He's a cheery old card', grunted Harry to Jack
As they slogged up to Arras with rifle and pack.
* * *
But he did for them both by his plan of attack"

De woede van Sassoon richtte zich op de stafofficieren achter het front,
zoals in 'The General', en op het thuisfront, dat niets begreep van de
omstandigheden in de loopgraven. In zijn gedichten laat hij verder zien hoe
het werkelijk aan het front toegaat. Net als Wilfred Owen.

De soldaten in deze gedichten sterven geen heldendood, maar worden gek, plegen zelfmoord, stikken in gas, verliezen hun ledematen, worden geraakt door hun eigen artillerie en verminken zichzelf om naar huis te kunnen.

Dat niet iedereen in Engeland zat te wachten op dit soort gedichten blijkt
uit de verkoopcijfers. Van een gedichtenbundel van Sassoon werden er tijdens de oorlog hoogstens 5.000 verkocht, terwijl er van pariottische en
propagandistische werken soms tienduizenden over de toonbank gingen.

Ondanks de blijvende sterke afkeer van Sassoon tegen de oorlog wist Rivers
hem er dus van te overtuigen dat hij aan het front thuishoorde, tussen zijn
manschappen. In november 1917 nam Sassoon weer dienst, eerst in Palestina en
daarna weer in Frankrijk. Zijn rebellie tegen het establishment is van
tijdelijke aard geweest.

In juli 1918 raakt Sassoon gewond aan zijn hoofd. Wanneer de oorlog eindigt op 11 november, is hij nog met ziekteverlof. Daarmee beginnen ook zijn vooroorlogse problemen weer. Het enige inspirerende onderwerp, de oorlog, is verdwenen.

©Joris Smeets

Bron:
Paul Moeyes 'Siegfried Sassoon: Scorched Glory' (MacMillan, 1997)

Sassoon schreef na de oorlog een fictieve biografie, de 'Sherston Trilogy':
'Memoirs of a fox-hunting man' (1928)
'Memoirs of an infantry officer' (1930)
'Sherston's progress' (1936)

http://www.vpro.nl/programma/tegenlicht/artikelen/9399526/
_________________
Met hart en ziel
De enige echte

https://twitter.com/ForumWO1
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privť bericht Verstuur mail Bekijk de homepage
Berichten van afgelopen:   
Plaats nieuw bericht   Plaats Reactie    Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index -> Kunst Tijden zijn in GMT + 1 uur
Pagina 1 van 1

 
Ga naar:  
Je mag geen nieuwe onderwerpen plaatsen
Je mag geen reacties plaatsen
Je mag je berichten niet bewerken
Je mag je berichten niet verwijderen
Ja mag niet stemmen in polls


Powered by phpBB © 2001, 2002 phpBB Group