Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index Forum Eerste Wereldoorlog
Hét WO1-forum voor Nederland en Vlaanderen
 
 FAQFAQ   ZoekenZoeken   GebruikerslijstGebruikerslijst   WikiWiki   RegistreerRegistreer 
 ProfielProfiel   Log in om je privé berichten te bekijkenLog in om je privé berichten te bekijken   InloggenInloggen   Actieve TopicsActieve Topics 

Fort Oelegem

 
Plaats nieuw bericht   Plaats Reactie    Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index -> Techniek, wapens en uitrusting Actieve Topics
Vorige onderwerp :: Volgende onderwerp  
Auteur Bericht
Tandorini



Geregistreerd op: 11-6-2007
Berichten: 6788
Woonplaats: Laarne

BerichtGeplaatst: 19 Nov 2017 17:44    Onderwerp: Fort Oelegem Reageer met quote

De Versterkte Stelling Antwerpen

Na de gebeurtenissen van 1830 werd ons land een neutrale natie, waarvan de neutraliteit werd gewaarborgd door de grote mogendheden van die tijd, de zgn. garante naties : Frankrijk, GrootBritannië, Pruisen, Oostenrijk en Rusland. Ingeval een gewapend conflict zou uitbreken, moest onze krijgsmacht lang genoeg weerstand bieden om de garanten de tijd te geven een politieke oplossing te zoeken of ons militair ter hulp te komen. Aanvankelijk voelen \VÏj ons veilig achter het schild van onze neutraliteit, maar de internationale verhoudingen veranderen snel, en een reorganisatie van onze landsverdediging dringt zich op. Het volledige grondgebied verdedigen lijkt voor het kleine Belgische leger een onmogelijke taak.
Rond 1850 wint het idee van een zgn. Nationaal Reduit meer en meer veld: het creeëren van een grote, krachtig bewapende, centrale vesting, waar de regering zich kan vestigen in geval van oorlog, terwijl het veldleger de vijand tegemoet treedt. Deze stelling moest dus dienen als operatiebasis van het
veldleger, als depot voor de bevoorrading en in het slechtste geval als centrale vluchtschans.
Is de krachtenverhouding gunstig, dan levert het veldleger slag; zoniet voert zij een vertragend maneuver uit en plooit zich terug op het Nationaal Reduit.
In deze vesting kan dan sine die worden standgehouden tot buitenlandse hulp opdaagt.
Na vele discussies, of men Brussel, dan wel Antwerpen zou kiezen, krijgt laatstgenoemde de voorkeur.
De redenen hiervoor zijn van tweeërlei aard: 1°: Antwerpen is een haven, met belangrijke
materialenstocks en faciliteiten voor het ontschepen van manschappen (in casu; Britse mariniers) en
materieel en 2°: Antwerpen ligt aan een natuurlijke barrière; de Schelde.
De Sinjoren zélf zijn daar niet zo gelukkig mee ... Niet alleen worden zij in geval van oorlog het
spreekwoordelijke kind van de rekening, daarenboven wordt Antwerpen als havenstad binnen een rigide
ring van forten gekneld, met als gevolg een sterke beperking van de expansiemogelijkheden.
Ondanks hevig Antwerps verzet stemt het parlement .in 1859 de nodige kredieten voor de uitvoering van
het plan van een jong en brilliant genieofficier: Kapitein Henri Alexis Brialmont.
Het plan Brialmont omvat:
• De sloop van de oude Spaanse omwalling, die in oorsprong dateerde uit 1542. Het tracé ervan
vinden we terug in de Antwerpse leien (Amerika-, Britse-, Frankrijk- en Italiëlei). Deze omwalling
was veel te klein geworden voor de groeiende metropool en belemmerde sterk de uitbreiding van de
haven,
• Rond de toenmalige voorsteden Dam, Borgerhout en Berchem wordt een nieuwe Grote Omwalling
gebouwd van het polygonale type, die in het Noorden op de Schelde aansluit met het Noordkastee1
en in.het Zuiden met "het Zuidkasteel" of citadel; de dwangburcht gebouwd ten tijde van de hertog
van Alva.
Deze omwalling werd na de tweede wereldoorlog eveneens afgebroken voor het bouwen van de
Ring Rl.
• Een fortengordel van acht, stervormige, bakstenen forten (nrs I tot 8), op gemiddeld 4 kilometer
voor de omwalling. Deze forten vrijwaren de stad van een bombardement, en dienen als permanente
artilleriesteunpunten. De intervallen moeten ingeval van conflict bezet worden door het veldleger en
verstevigd worden door veldversterkingen en de mobiele artillerie van de vesting.
• De verdedigingslijn wordt vervolledigd door inundaties in het Noorden, het Oosten en het Zuiden
van de stad en op linkeroever.
Dit enorme werk neemt een aanvang in 1860 en.is voltooid in 1865.
Door de snelle ontwikkeling van de artillerie in de tweede helft van de vorige eeuw waardoor' dracht
accuratesse en effectiviteit drastisch toenemen, "verouderen" de vestingwerken snel (vrnl. het gebruik
van getrokken geschut, torpedovormige brisantgranaten, het gebruikvan rookloos kruit...).
In 1870, tijdens de Frans-Duitse oorlog, beschieten de Duitsers Parijs vanop 7 km afstand.
De forten staan dus te dicht bij de agglomeratie om deze efficiënt van een bombardement te vrijwaren.
Men besluit dan ook het zwaartepunt van de verdediging te verleggen op de Rupel-Netelinie, In 1870 wordt de citadel verkocht en met de vrijgekomen gelden wordt het fort van Merksem
opgetrokken en op de linkeroever een Versterkt kamp met de forten Kruibeke en Zwijndrecht en de
Defensieve Dijk
Aangezien er geen fondsen beschikbaar zijn om een volledig nieuwe fortengordel te bouwen op de
Rupel-Netelinie, bouwt men, telkens wanneer er:fondsen vrijkomen, een fort dat een gevaarlijke toegang
tot de vesting bestrijkt. Zo ontstaan de bruggehoofdforten Lier, Walem (1878) en Steendorp (1883), de
spoorwegredoute Duffel ter verdediging van de spoorweg naar Brussel (1883) en fort Schoten ter
verdediging van de weg naar Turnhout (1883), fortje Kapellen (spoorweg naar Nederland - 1888) , de
dijkforten Oord eren en Berendrecht en de forten Stabroek en Sint-Katelijne-Waver (1900).
In 1900 dreigt Antwerpen opnieuw buiten haar wallen te barsten. De jongste havenuitbreiding in het
Noorden is reeds buiten de wallen gelegen. In 1906 stemt het parlement de nodige kredieten voor een
algemene reorganisatie van de vesting Antwerpen.
Dit plan omvat:
• het buiten gebruik stellen van de Grote omwalling;
• het bouwen van een veiligheidsomwalling ter hoogte van de fortengordel van 1859;
• het aanleggen van een nieuwe fortengordel, de zgn. Hoofdweerstandsstelling, ter hoogte van de
reeds bestaande bruggehoofdforten.
Op de Hoofdweerstandstelling worden de oudere werken gemoderniseerd en worden 11 nieuwe forten
(waaronder Oelegem, 's Gravenwezel, Broechem en ook Breendonk). en 12 nieuwe schansen of
redoutes (klein fort) (waaronder Schilde en Massenhoven) gebouwd.
In principe is er een fort om de 5 km met ertussen een schans. Afhankelijk van de terreinsgesteldheid zijn
er twee schansen (interval Koningshooikt-St-KatelijneWaver) of helemaal geen, in het geval het interval
geïnundeerd kan worden.
Vanaf oktober 1907 tot maart 1908 gaat men over tot de onteigeningen, nodig voor de bouw van het
fort van Oelegem en de toegangsweg ernaartoe. Kort daarop starten de graafwerken.
De firma van de gebroeders Bolsée uit Antwerpen krijgt de bouw van de volledige fortengordel (bestek
van 13.936.000fr voor de ruwbouw) toegewezen. Een fort van eerste orde, zoals Oelegern, koste 3,2
miljoen frank (equivalent 1960: 65-rniljoen)
De genieofficier. verantwoordelijk voor de coördinatie en de leiding van de werken in Oelegern, was
Kapitein Vilain. '-
De kolossale werken vorderen om allerlei redenen veel trager dan voorzien. Zowel de ruwbouw door
Bolsée als de installatie van de geschutskoepels door Cockerill lopen aanzienlijke vertraging op.
Gezien de toegenomen internationale spanningen wordt er aan èen versneld tempo doorgewerkt.
In april 1912 is de ruwbouw afgewerkt. De koepels worden geleverd vanaf september 1912 en zijn begin
1914 in de forten gemonteerd. Op 1 maart 1913 krijgt het fort zijn garnizoen: de 8ste Plaatsbatterij van
het 2de bataljon vestingsartillerie. Het fort staat onder het commandovan commandant Michielsens. .
Op 4 augustus 1914 breekt de 1ste wereldoorlog uit! De Hoofdweerstandstelling is echter onafgewerkt:
koepels, elektrische installaties, verlichting, verluchting en telefoonverbindingen zijn in veel forten .
onafgewerkt of totaal afwezig.
Op 7 augustus 1914 wordt het tweede regiment grenadiers naar de forten Oelegem en Broechem
gestuurd.

De Eerste Wereldoorlog (1914-1918)

Na de inname van de Versterkte Stelling Luik (PFL), plooit het veldleger zich terug op de Versterkte
Stelling Antwerpen. Voorlopig laten de Duitsers de vesting ongemoeid. Op aanvraag van het Franse
opperbevel doet het veldleger twee uitvallen in de richting van de spoorlijn Luik-Brussel-Bergen, de
belangrijkste Duitse aanvoerlijn naar het Marnefront. Aangezien de Duitsers hun flanken en hun
bevoorrading ernstig bedreigd zien, worden zij genoodzaakt troepen naar Antwerpen te sturen.
Vanaf 4 augustus wordt de vesting Antwerpen in staat van verdediging gebracht door burgerarbeiders,
en na het terugtrekken van het veldleger door de troepen zelf.
De fonen worden in allerijl verder afgewerkt. In de intervals worden loopgraven en stellingen
klaargemaakt. Er wordt tevens een prikkeldraadversperring aangelegd. Alle gebouwen, bomen, struiken
en andere obstakels worden verwijderd of afgebrand om een vrij schootsveld te bekomen. De kerk van
Oelegem wordt door de Belgische genie afgestookt om te beletten dat de toren door eventuele
vijandelijke artilleriewaarnemers zou gebruikt worden.
Op het fort worden de ontbrekende betonwerken aan de koepels uitgevoerd of gecamoufleerd door
middel van cementzakjes, waar water overgegoten wordt.
Op 4 september 191f voeren Duitse troepen een verassingsaanval uit, die vlot door de forten wordt
afgeslagen.
Op 22 september 1914 vallen de Duitsers de vesting voor de tweede maal aan. Het aanvalsplan omvat
een aanval in de sector Walem-Lier, gesteund door de machtige Duitse belegeringsartillerie, die voordien
reeds de Stelling Luik de genadeslag had toegebracht. Het fort van Oelegem ligt dus buiten de eigenlijke
aanvalszone.
Een bombardement moet eerst de forten het zwijgen opleggen, gevolgd door een infantrieaanval in de
intervals. Tijdens het twee tot drie dagen durende bombardement zetten de Duitsers mortiers van 305
mm en kanonnen van 420 mm in. De forten, gebouwd om aan een inslag van een projectiel van 270 mm
te weerstaan, storten als kaartenhuisjes In elkaar. Bij een inslag van 305 komt het binnengedeelte van het
betonnen gewelfnaar beneden, bij één van 420 wordt het gewelf geperforeerd.
Het wordt het opperbevel al snel duidelijk dat de vesting niet de rol kan spelen die haar toebedeeld
werd, en op 2 oktober trekt Koning Albert I het veldleger terug achter de Rupel-Netelinie.
De forten worden aan hun lot overgelaten, met als opdracht de Duitse opmars te bemoeilijken.
Op 4 oktober begint de beschieting van het fort van Broechem, Oelegems buurfort. Om 21h vertrekt een
infantriecompagnie vanuit Oelegem om het 26e linieregiment te gaan versterken in de buurt van het fort
van Kessel. Bij hun aankomst in Kessel bezetten zij de loopgraven. Een tijdje later krijgen Z1jhet bevel
zich terug te trekken op Oelegem en de compagnie keert onverrichterzake terug.
Op 5 oktober, om 19h, vraagt Generaal Guiette de brug ten zuiden van Lier, opgericht door de Duitsers,
onder vuur te nemen. Samen rriet het fort van Broechem, dat reeds sinds 4 oktober de omgeving van
Kessel bestookt, openen het fort van Oelegem en de redoute van Massenhoven het vuur. Fort Oelegem
schiet tevens op maximale dracht in de richting van de toegang van fort Kessel, waar de vijand
gesignaleerd is.
Op 7 oktober trekt het veldleger zich terug achter de IJzer, uit vrees anders van de Fransen te worden.
afgesneden.
Met het dreigement Antwerpen plat te bombarderen en door tussenkomst van het Antwerpse
stadsbestuur, geeft het fort zich, net als de andere forten, op 9 oktober over.
Commandant Miehielsens en een deel van zijn manschappen worden krijgsgevangen genomen en naar
Duitsland afgevoerd; anderen vluchten naar Nederland.
Eén dag later geven ook de werken op linkeroever zich over.
Op 18 dagen tijd is wat eens de machtigste vesting van Europa was, in Duitse handen.
Tijdens de oorlog bezetten de Duitsers het fort. In een eerste tijd worden de vestingwerken goed
onderhouden; later, wanneer de tij begint te keren, verslapt de aandacht voor de forten. In 1917 worden de kanonnen verwijderd om het metaal te recupereren.

Verder lezen:
http://natuur2000.be/wp-content/uploads/cursusfortgids.pdf
_________________
"Horum omnium fortissimi sunt Belgae"
"Van hen(de Galliërs) allemaal zijn de Belgen de dappersten"
Julius Caesar(100 VC - 44 VC)
http://nl.escertico.wikia.com/wiki/Militaria_Wiki
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail Bekijk de homepage
Berichten van afgelopen:   
Plaats nieuw bericht   Plaats Reactie    Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index -> Techniek, wapens en uitrusting Tijden zijn in GMT + 1 uur
Pagina 1 van 1

 
Ga naar:  
Je mag geen nieuwe onderwerpen plaatsen
Je mag geen reacties plaatsen
Je mag je berichten niet bewerken
Je mag je berichten niet verwijderen
Ja mag niet stemmen in polls


Powered by phpBB © 2001, 2002 phpBB Group