Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index Forum Eerste Wereldoorlog
Hét WO1-forum voor Nederland en Vlaanderen
 
 FAQFAQ   ZoekenZoeken   GebruikerslijstGebruikerslijst   WikiWiki   RegistreerRegistreer 
 ProfielProfiel   Log in om je privé berichten te bekijkenLog in om je privé berichten te bekijken   InloggenInloggen   Actieve TopicsActieve Topics 

Brussel 14-18, stad in oorlog, dag na dag

 
Plaats nieuw bericht   Plaats Reactie    Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index -> Thuisfront Actieve Topics
Vorige onderwerp :: Volgende onderwerp  
Auteur Bericht
Paddy



Geregistreerd op: 9-11-2007
Berichten: 9280
Woonplaats: Idiot Trench, Dendermonde

BerichtGeplaatst: 24 Sep 2008 14:52    Onderwerp: Brussel 14-18, stad in oorlog, dag na dag Reageer met quote

Boek: 'Brussel 14-18, stad in oorlog, dag na dag'

Brussel - Vijftig maanden lang kreunde Brussel tijdens de Eerste Wereldoorlog onder de Duitse bezetting. Maar de Brusselaars wisten die periode wonderwel te overleven, niet het minst dankzij hun vindingrijkheid en gevoel voor humor. Dat blijkt uit het boekje Brussel 14-18 van Serge Jaumain, Valérie Piette en Gonzague Pluvinage.

Nog geen maand nadat België weigerde te plooien voor het ultimatum van de Duitsers, die via ons land Frankrijk wilden aanvallen, werd Brussel ingenomen door de bezetter. Op 20 augustus 1914 was het zover. Eindeloze militaire kolonnes trokken vanuit het oosten de stad in, onder de triomfboog aan het Jubelpark via de Wetstraat naar de Grote Markt om er de Duitse vlag te hijsen. Kort voordien nog waren de Duitsers graag gezien in Brussel; zo was het bon ton om een Duitse huisonderwijzer in dienst te nemen. De stemming sloeg echter snel om, en nog voor de Duitse troepen hun intocht maakten, werden de eerste huizen en winkels van Duitse families al vernield, zoals de warenhuizen van de familie Tietz in de Nieuwstraat.

Al snel dreigde er voedselschaarste in Brussel. De stad probeerde paal en perk te stellen aan woekeraars die hiervan profiteerden, door grote hoeveelheden basisproducten op te kopen en peperduur aan de bewoners te verkopen. Toen de Duitse troepen met veel vertoon de stad in marcheerden, gebeurde dat in tegenstelling tot veel andere steden zonder gevechten of artillerievuur. Dat had vermoedelijk te maken met de oproep van burgemeester Adolphe Max aan de burgers om zelf niet te vechten of te provoceren, en alle wapens in te leveren. Zo komt het dat de hoofdstad ook tamelijk ongeschonden uit de oorlog is gekomen. Nochtans zijn weinig steden zo lang bezet als Brussel.

Vernieuwingen
De Duitsers voerden heel wat vernieuwingen in: zo werden alle klokken een uur vooruitgezet, om gelijk te lopen met de Centraal Europese Tijd. Ook het zomeruur werd ingevoerd – net als bij de geallieerden trouwens. Vanaf 1915 werden de eerste identiteitsdocumenten ingevoerd en er werd een avondklok ingesteld. Overal hingen Duitse affiches met administratieve mededelingen en de nationale munt werd vervangen door de reichsmark. Maar de Duitsers maakten de gewone mensen het leven vooral zuur door de vele vorderingen van goederen en dieren. Zo werden de duiven opgevorderd, om te beletten dat ze zouden worden gebruikt om boodschappen naar de geallieerden over te brengen, maar ook auto’s, paarden, karren en fietsen werden opgeëist. Koperen potten en pannen en de wol uit de matrassen moesten ingeleverd worden. Ook arbeidskrachten werden gevorderd om te werken in de Duitse industrie.

Gemeenten en steden die zich niet of niet genoeg gehoorzaamden, werden gestraft met boetes. Zo ook het opstandige Brussel. Amper een maand na het begin van de bezetting werd burgemeester Adolphe Max al gearresteerd en gedeporteerd naar Duitsland omdat hij weigerde de oorlogsbijdrage te betalen. Dat leverde hem de status op van oorlogsheld. Zijn opvolger Maurice Lemonnier was drie jaar later hetzelfde lot beschoren omdat hij zich had verzet tegen de vorderingen.

De Brusselaars gingen erg inventief te werk om aan eten te komen, en smokkelden etenswaren van het platteland naar de stad. Ze kweekten ook zelf groenten en konijnen in hun achtertuin. Toch stonden er dagelijks lange rijen voor de bedeling van volkssoep. Overleven was dan ook enkel mogelijk dankzij de talrijke liefdadigheidsacties, zoals van de rijke industrieel Ernest Solvay, en hulpacties uit het buitenland. Ook de middenstand en de bourgeoisie zaten in nood – zij konden terecht in speciale restaurants en privé-eetzalen om hen de vernedering van de rantsoenbonnen te besparen. Ook voor de gevangen soldaten in Duitsland ontstonden er acties, zodat er honderdduizenden voedselpaketten konden worden verstuurd.

Het verzet verliep veel minder gewelddadig dan in WO II, met talrijke subtiele verzetsdaden die vaak humoristisch getint waren. Er werden karikaturen gemaakt en muren beklad met spottende opschriften. Een stille verzetsdaad was het strelen van de arm van het ’t Serclaesbeeld aan de Grote Markt, dat symbool stond voor het verzet van de stedelingen tegen de feodale machten die hun vrijheden bedreigden.

De missen werden druk bijgewoond omdat men er zonder risico kon bijeenkomen – het werd meer een patriottische dan een religieuze daad. In 1916 werd, ondanks het verbod, toch de nationale feestdag gevierd. Winkels en cafés sloten de deuren, een mis werd gehouden als verwijzing naar het Te Deum en nadien werd een schijnbaar onschuldige wandeling gemaakt op het Martelarenplein, symbool voor de onafhankelijkheid van België.

Spionage
Er bestonden uiteraard ook spionage- en ontsnappingsnetwerken, die hardhandig werden bestreden door de Duitsers. Twee bekende voorbeelden zijn Gabrielle Petit, een Brusselse winkelbediende uit Doornik die terechtgesteld werd wegens spionage, en Edith Cavell, de Engelse verpleegster die werd geëxecuteerd omdat ze Franse en Engelse soldaten had helpen ontsnappen. Dat veroorzaakte zo’n internationale verontwaardiging dat Cavell de status van martelaar werd toebedeeld.

Op 11 november, dag van de Wapenstilstand, deed zich aan het Noordstation toch nog een schietpartij voor tussen soldaten en officieren waarbij tien burgers omkwamen door verdwaalde kogels, maar elders in de stad barstte het feest los.

Op 22 november 1918 vierden de Brusselaars de Blijde Intrede van koning Albert en het Belgische leger. In december werd in Brussel nog een ‘Antimoffensalon’ georganiseerd met karikaturen en tekeningen uit de oorlogstijd. De Brusselse humor is duidelijk niet zo makkelijk klein te krijgen.

:: Het boekje Brussel 14-18. Een stad in oorlog, dag na dag van Serge Jaumain, Valérie Piette en Gonzague Pluvinage is verkrijgbaar bij het archief van de Stad Brussel (Huidevetterstraat 65, 02-279.53.20 en bij boekhandel Passa Porta
Karolien Merchiers © Brussel Deze Week

http://www.brusselnieuws.be/artikels/cultuur/boek-brussel-14-18-stad-in-oorlog-dag-na-dag/?searchterm=martelarenplein
_________________
Greetings from a Little Gallant Belgian:-)
Patrick De Wolf
http://ablhistoryforum.be/

There is a very fine line between "hobby" and "mental illness".
"We're doomed, I tell ye!"
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail Bekijk de homepage
jurgen



Geregistreerd op: 16-6-2007
Berichten: 6808

BerichtGeplaatst: 27 Jun 2011 18:08    Onderwerp: Reageer met quote

Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht
Berichten van afgelopen:   
Plaats nieuw bericht   Plaats Reactie    Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index -> Thuisfront Tijden zijn in GMT + 1 uur
Pagina 1 van 1

 
Ga naar:  
Je mag geen nieuwe onderwerpen plaatsen
Je mag geen reacties plaatsen
Je mag je berichten niet bewerken
Je mag je berichten niet verwijderen
Ja mag niet stemmen in polls


Powered by phpBB © 2001, 2002 phpBB Group